Obraz Jacksona Pollocka w Museum of Modern Art (MOMA). Fot. Timothy A. CLARY/AFP

Jackson Pollock wyprzedził naukowców o 10 lat w kwestii badania lepkich cieczy. Z zachwytem wykorzystywał fizyczne właściwości gęstej farby wylewanej na płótno, która skręcała się w charakterystyczny sposób i tworzyła interesujące wzory. Jak miód wylewany na kromkę chleba.

Ponad 50 lat po śmierci artysty okazało się, że w jego metodzie znanej jako action painting było coś więcej, niż tylko zwykłe „zraszanie” płótna feerią barw. Ekspresjonizm abstrakcyjny tego amerykańskiego twórcy wykraczał daleko poza, wydawać by się mogło, przypadkowe i nie do końca zrozumiałe kompozycje i stawał się pomostem zgrabnie łączącym naukę ze sztuką.

Tak więc malowane z rozmachem obrazy Amerykanina są po części dziełem jego talentu i umiejętności dobierania barw, a po części – dziełem fizyki…

Do takiego wniosku doszli fizyk Andrzej Hereczyński i historyk sztuki – Claude Cernush (Boston College).

Twórczością Pollocka interesowali się również inni naukowcy – np. fizyk Richard Taylor z Uniwersytetu Oregon, który dopatrzył się na jego płótnach fraktali (krzywych, powierzchni, figur charakteryzujących się własnością samopodobieństwa – za PWN) i stwierdził, że za pomocą analizy fraktalnej można odróżnić falsyfikat od oryginalnego dzieła tego amerykańskiego artysty…

Jackson Pollock w akcji, fot. Agencja FORUM

Źródło:

Ciekawostka znaleziona we wrześniowym wydaniu „Focusa” (9/192, IX 2011)

WebMuseum – Pollock

Encyklopedia PWN

Aelita Andre wśród swoich obrazów, fot. Agencja FORUM

„Sztuka Aelity jest ‚oknem’ do umysłu dziecka. Jesteśmy świadkami aktu kreacji. To jest coś, czym Freud i Jung byliby żywo zainteresowani. Po raz pierwszy procesom myślowym prekognitywnego umysłu pozwala się na taką ekspresję – a wszystko to jest traktowane z taką samą uwagą, z jaką potraktowalibyśmy osobę dorosłą. Sztuka dziecka została  wywyższona” – uważa Robert Nelson, krytyk sztuki z  “The Age” i profesor na Melbourne’s Monash University.

"Taniec smoka w Hongkongu", fot. aelitaandreart.com

Takich hurraoptymistycznych opinii w prasie – szczególnie amerykańskiej i australijskiej – znajdziemy wiele.

Dziewczynka wraz z rodzicami-artystami rosyjskiego pochodzenia mieszka w Melbourne w Australii. Swoją pierwszą wystawę miała w wieku 2 lat. Teraz pokazuje prace w Nowym Jorku.

Wystawę „The Prodigy of Colors” można oglądać do 25 czerwca w Chelsea, na Mahattanie. Właścicielka galerii uważa, że Aelita jest „zadziwiająco utalentowaną malarką, a jej umysł pracuje jak umysł uznanego artysty lub krytyka sztuki. Jest intelektualistką. Wszystko świetnie czuje”.

Jej obrazy rzeczywiście robią wrażenie. Są żywe, ekspresyjne – zarówno pod kątem zestawiania barw, eksperymentowania z fakturami, jak i umieszczania na płótnie różnych przestrzennych elementów – w tym zabawek.

W jej pracach można dostrzec automatyzm i akcydentalizm – opisuje się ją jako artystkę używającą zbliżonych technik do Salvadora Dali i Pabla Picasso. Jej styl -według niektórych krytyków – przypomina obrazy amerykańskiego abstrakcjonisty Marka Tobey’a oraz Andre Massona. Z tą „niewielką” różnicą, że Masson do uzyskania takich efektów musiał się posiłkować mieszanką braku snu, głodu i narkotyków. W ten sposób chciał się uwolnić od racjonalnego myślenia i zbliżyć do nieświadomości – tak bardzo naturalnej dla dzieci.

Aelita na wystawie swoich obrazów w 2010 r., fot. Agencja FORUM

Dziewczynka wie, co chce namalować – mówi na głos, że na jej płótnie pojawia się np. dinozaur. Wszystkie kształty są jednak umowne, abstrakcyjne.

Trzeba mieć świadomość (lub wybujałą wyobraźnię), żeby zinterpretować kształt lub dostrzec w zbieraninie obiektów rosyjską stację orbitalną MIR otoczoną kwitnącymi wiśniami. Bo właśnie to odczytał tata Aelity w jednym z jej obrazów. I w takim kontekście jest to twórczość wspólna: dziecka, które bawi się kolorem, i rodzica, który dokonuje interpretacji – a właściwie nadaje kształt dziełu. Rodzice podkreślają, że nie jest ważna intencja, ale wpływ, jaki obraz wywiera na patrzącego…

„Prawdopodobnie kolorowe tło i kaligraficzne wstawki zostały wykonane przez rodziców. To nie jest praca dziecka, a z pewnością nie dziecka w tym wieku” – mówi Reuters.com Robert Nelson, ten sam krytyk sztuki, którego przywołałam na początku tekstu.

Aelita Andre, fot. aelitaandreart.com

Nelson podkreśla, że bez względu na kontrowersje jakie wzbudza twórczość Aelity, obrazy są pięknym przykładem wysokiej jakości wyobraźni  dziecka.

Michael Andre i Nikka Kalashnikova (rodzice Aelity) zapewniają, że prace zostały w całości wykonane przez córkę i że udało im się zauważyć jej zdolności po prostu na wczesnym etapie. Poza tym matka podkreśla, że często zabiera córkę do galerii, podkłada jej płótna i akryle – tak, jak inni rodzice dają kartki i kredki swoim dzieciom.

Michael Andre powiedział „The New York Post”: „Tutaj nie ma edukacji, rozumienia historii i kierunków w sztuce. Aelita jest całkowicie nieświadoma i tym nieświadomym okiem spogląda na płótna”.

Gdy ogląda się dziewczynkę „przy pracy”, widać niezwykłą radość, jaką czerpie z malowania. Traktuje to jak zabawę, tym bardziej emocjonującą, że ma do dyspozycji ogromne ilości farb. Wylewa je na płaszczyzny, rozmazuje rękami, spryskuje płótna szeroką gamą barw. Ona się bawi. Świadoma osoba tę zabawę oprawi w ramy i nazwie stosowaniem zróżnicowanych technik i środków wyrazu – bo na płótnach Aelity lądują różne niezidentyfikowane obiekty, a skutkiem zabawy są ciekawe kolaże.

Sprawdziłam, ile trzeba zapłacić za obrazy 4-latki. Według informacji zamieszczonych w artykule Michelle Thomas/Reuters.com z marca 2009 r. (Aelita miała wtedy 2 lata!) płótna osiągały ceny między 240 a 1400 dolarów. Ta sytuacja się zmieniła. Teraz jej obrazy są warte dziesiątki tysięcy dolarów, jak czytamy na łamach „The New York Post” (dane z czerwca 2011). Włoski kolekcjoner sztuki kupił trzy płótna za 27 tys. dolarów. Jej najdroższy obraz został sprzedany w Hongkongu za 24 tys. dolarów. Jak zapewniają rodzice, wszystkie pieniądze uzyskane ze sprzedaży malowideł, trafiają na specjalny fundusz dla córki.

Obrazy Aelity Andre, fot. Agencja FORUM

Według australijskiego krytyka sztuki Christophera Allena, którego opinię można przeczytać na łamach „The Australian”, fakt, że dzieci tworzą dzieła niezwykle kreatywne i czarujące swoją niewinnością, nie jest niczym niezwykłym. Zaznacza jednak, że umiejętność w miarę sprawnego przyswajania wizualnych bodźców z otaczającego świata nabywają dopiero w wieku 6-7 lat.

Mniej więcej w tym czasie powinno się zacząć uczyć dzieci rysować – uważa Allen. Nie powinno się nazywać dziecięcych rysunków sztuką, bo sztuka jest wytworem dojrzałej inteligencji. Sztuka – według krytyka – wymaga większej świadomości emocjonalnej i większej świadomości tematów, które są podejmowane na obrazie.

Pytanie, czy Aelita jest cudownym, niezwykle utalentowanym dzieckiem, czy może dzieckiem przedsiębiorczych lub – bardziej pozytywnie rzecz ujmując – spostrzegawczych i zatroskanych o jej rozwój – rodziców, pozostawiam bez odpowiedzi.

Zachęcam do dyskusji i polecam galerię zdjęć „Mała pani Picasso”.

Źródła:

Oficjalna strona Aelity Andre

Michelle Thomas, Prodigy or pressured? Aussie toddler’s art on show, Reuters.com

Brad Hamilton, 4-year-old artist making splash in city, New York Post

Jack Lowe, Four-year-old Artist Aelita Andre, Huhmagazine.co.uk

Matthew Westwood, At 4, artist Aelita Andre is a big shot in the Big Apple, The Australian