I oddycha się coraz ciężej…

Kategorie: Teatr | Tagi: , holokaust, , KAMP, obóz zagłady, recenzja, recenzje Sztukatułki, , , | 17 maja 2012
Post

Tektura, modelina, szary papier. Mikrozagłada. Siedzisz spięty w ciemnej sali, jakbyś sam był w obozie śmierci. Ale wiesz, że za chwilę otworzą się drzwi, włączy się światło i będziesz mógł wyjść. Tej recenzji miało nie być. Tak, jak po obejrzeniu spektaklu „KAMP” w wykonaniu holenderskiej grupy Hotel Modern, milczenie było jedną z możliwych recenzji. Ale przeczytałam opinię, z którą się nie zgadzam, w serwisie Kulturawkrakowie.pl, (zobacz „KAMP”. Zabawa w Auschwitz).

Fragment makiety obozu. Scenografia do spektaklu "KAMP", fot. M. Morek/Sztukatułka

Makieta obozu zagłady. Wielka, zakrywająca całą scenę. Tory kolejowe, drut kolczasty i tysiące małych figurek – najpierw w ubraniach, później w pasiakach, później nagich. Nienaturalnie wykrzywione, modelinowe twarze z głębokimi oczodołami i otwartymi z przerażenia ustami. Tysiące ludzi przyjadą do tej ostatniej stacji pociągiem. Już go słychać. Musi być coraz bliżej. Widzowie czekają. Wychylają się , by między głowami siedzących przed nimi ludzi, zobaczyć wjeżdżający z hukiem na scenę, wyładowany lalkami pociąg. Lalki „pójdą do gazu”. My o tym wiemy. Znamy scenariusz.

Lecz zanim to się stanie lalki założą pasiaki, pójdą na apel, do pracy. Jedna z nich zasłabnie – z przemęczenia i głodu. Upadnie na ziemię. Druga – w mundurze – zatłucze ją na śmierć. Kobieta siedząca przede mną odwróci głowę, żeby nie patrzeć. Uderzenie za uderzeniem. Mocne, bezlitosne. Potworny, głuchy dźwięk. Słyszę go do dzisiaj. I widzę jak mała lalka bita bez opamiętania rozpada się na kawałki.

To nie zabawki, tylko tysiące cichych aktorów niemego dramatu. To nie zabawa w Auschwitz, tylko alternatywna forma mówienia o holokauście. Nie mogę się zgodzić z opinią, że jest to „próba zaklinania tragedii w tekturze i modelinie”. To po prostu jedna z wielu możliwych interpretacji. Dla mnie ciekawa, bo materiały, które wykorzystano do wykonania scenografii i sposób, w jaki aktorzy ożywiają postaci, odbieram jako oryginalną metaforę przedmiotowego traktowania człowieka w każdym obozie zagłady.

Fot. Łaźnia Nowa

Zarzut, że „KAMP” został „ułagodzony, uproszczony i pozbawiony ludzkich emocji i prawdziwych ludzkich historii”, uważam za bardzo mocny. Bo to jest teatr. A w teatrze trzeba pójść na skróty. W 55 minut nie da się oddać w szczegółowy sposób dramatu, który trwał 5 lat. Tak trudny temat wymaga od reżysera precyzji i umiejętności pokazania wypadkowej wszystkich ludzkich tragedii, jakie rozegrały się w Auschwitz.

Lalki nie mówią. Taka jest konwencja. I to milczenie bardzo mocno uderza w widza. Spektakl oddziałuje przede wszystkim doskonałym dźwiękiem. Jest orkiestra, która gra, gdy przez scenę jedzie ciężarówka z zatłuczonym na śmierć więźniem, jest pisk hamującego na tej makabrycznej stacji pociągu, słychać oddechy i chrapanie śpiących w barakach ludzi. I słychać ciężki oddech osoby w masce przeciwgazowej. Nam, siedzącym na widowni, również oddycha ciężko. Tak bardzo sugestywne jest to połączenie obrazu z dźwiękiem.

Lalka w kombinezonie i masce odsuwa pokrywę w podłodze i wsypuje z maleńkiej puszki do komory cyklon B. Zgarnia rękami resztki substancji do otworu i zasłania go ciężkim wiekiem. Słychać, jak granulki nasączone cyjanowodorem uderzają o podłogę. To szum podobny do tego, jaki wydaje przesypywany piach. Słychać zgrzyt zasuwanego wieka.  I oddycha się coraz ciężej. Mimowolnie. Wiadomo, co dzieje się piętro niżej. Zaraz pokaże to kamera trzymana przez jednego z aktorów Hotelu Modern. Lalki tłoczą się w rogu pomieszczenia. Zupełnie tak, jakby wierzyły, że to je uchroni przed śmiercią.

A ty siedzisz w napięciu w tej ciemnej sali, jakbyś sam był w obozie zagłady. Tylko wiesz, że za chwilę otworzą się drzwi, zapali światło i będziesz mógł wyjść. W ciszy lub bijąc brawo.

Ewelina Karpińska-Morek

Sztukatulka.pl

Kolejny transport. Fot. M. Morek/Sztukatułka

Fot. Łaźnia Nowa

Fot. Łaźnia Nowa

18 komentarzy

  • alonzo | Maj 17th, 2012 @ 10:52 pm | Odpowiedz

    Byłem, widziałem spektakl. Mam podobne odczucia – lalki mogą się wydawać groteskowe, ale to tylko złudzenie, które mija po kilku minutach od rozpoczęcia spektaklu. Scenografia bardzo dobrze przygotowana – ktoś włożył mnóstwo pracy w to, żeby pokazać Auschwitz tak, jak rzeczywiście wyglądał. Bardzo dobry pomysł z tym pokazywaniem scenek rozgrywających się na makiecie na białej płachcie, bo pewnie nie wszyscy dokładnie widzieli, co robili aktorzy z tymi kukiełkami.

  • Olek | Maj 18th, 2012 @ 7:58 am | Odpowiedz

    „To nie zabawa w Auschwitz, tylko alternatywna forma mówienia o holokauście.” To juz jakaś światowa patologia. Icki próbuja udowdnić światu ogromne fałszerstwo polegające na tym, ze według nich w nazistowskich obozach zagłady gineli tylko żydzi. Wyjątkowa obłuda, fałsz i bandytyzm na narodach świata.

    • Kasia | Maj 18th, 2012 @ 9:53 am | Odpowiedz

      zastanów się 3 razy zanim coś napiszesz, taka sugestia na dziś dla Ciebie, przeszkadza Ci to, że pokazano akurat holokaust, i co ty o nim wiesz? widzę, że niewiele. Nie czujesz i nie znasz tematu, a wymądrzasz się… kultury i wiedzy trochę… mówisz o jednej z największych tragedii w dziejach … tak się składa, że Żydzi mieli generalnie najbardziej „przerąbane”… co nie znaczy, że inni nie cierpieli i nie byli prześladowani… co w tym jest za fałsz, obłuda i bandytyzm? znasz w ogóle znaczenie słów, które używasz?mam wrażenie że nie! Nie jest to fałsz! ani obłuda! Tylko niedouczony, nietolerancyjny i zawistny tępak może pisać takie rzeczy! Ja w Twoim wieku zanim coś palnęłam 5 razy się zastanowiłam, może dlatego, że wtedy mówiło się jeszcze z drugim człowiekiem „face to face” nie pod zasłoną Internetu, który otumania i zwalnia od myślenia, bo co mi tam? i tak nie wiedzą kim jestem to mogę pisać co ślina na język przyniesie

      • kilo | Maj 18th, 2012 @ 10:53 am | Odpowiedz

        zgadzam sie! Prócz Żydów byli niszczeni też Romowie. Trzeba o tym przypominać, bo nienawiść do tych narodów jeszcze jest bardzo duża.

    • Shiela | Maj 18th, 2012 @ 10:01 am | Odpowiedz

      a Ty też zacznij myśleć o tym co mówisz i czytasz. wyjmiesz jedno zdanie z kontekstu i go jeszcze nie zrozumiesz jak należy… ech narodzie, z tak wykształconą młodzieżą to my naprawdę polegniemy… Twoje pokolenie rozwali ten kraj na łopatki do końca! Nieduczone i zawistne dzieciaki

  • Daga | Maj 18th, 2012 @ 9:37 am | Odpowiedz

    Bardzo dobra ironia, bo w Auschwitz nie gazowano ludzi.

    • Do daga | Maj 18th, 2012 @ 9:41 am | Odpowiedz

      Poproszę Moderatora o skasowanie twojego komentarza. Reprezentujesz tą najgorszą, szlamowatą część mojego polskiego narodu.

    • Kasia | Maj 18th, 2012 @ 9:59 am | Odpowiedz

      taa??? to jakaś nowa wersja historii, chciałeś/aś być uznany za inteligentnego czy tylko na 3 sekundy skupić na sobie uwagę.. brawo udało Ci się! Tylko nie wiem, czy o takie wrażenie jakie wywarłeś/aś Ci chodziło! Wiesz ignorancie i debilu młody bardzo, że mówisz o pokoleniu SWOJEJ BABCI/DZIADKA, (może prababci i pradziadka, bo jesteś bbbbbbbbaaaaaaaaaaaaardzo młody i baaaaaaardzo głupi! Trzeba być skończonym idiotą, żeby pisać takie rzeczy! WSTYD! niektórzy to naprawdę w kapuście się chyba ulęgli…. albo spadli na głowę zaraz przy porodzie… pojedź do Auschwitz i posłuchaj dziadka/babci… chociaż nie wiem czy i tak skumasz … dla Ciebie te sprawy to prehistoria i czysta fantastyka… za dużo tv za mało szkoły i nauki, zmień proporcje i zacznij myśleć! Obrażasz miliony ludzi! pamięć o nich i pokazujesz 0 szacunek dla kogolkolwiek… MYŚL bo nieużywane zanika

      • kjhgb@jnkjb.pl | Maj 18th, 2012 @ 10:23 am | Odpowiedz

        …tych nieżyjących już nie obraża nawiedzona Kasiu… Jesteś chamska i prostacka. Nie lubie cię.

        • Kasia | Maj 18th, 2012 @ 10:40 am | Odpowiedz

          nie jestem nawiedzona, niestety obrażasz i co gorsza nie rozumiesz tego, nie żyje więc nie może się bronić… to nie tylko o nieżyjących chodzi! ale o ich rodzinach, dzieciach, matkach etc. oni jeszcze żyją! Pomyślałeś/aś? chyba nie! Nie jestem ani chamska ani prostacka… prawda w oczy kole i tyle… a mam się przejąć tym że mnie nie lubisz? a kim ty jesteś? dzieciakiem z początków gimnazjum może? a ja mogłabym być Twoją matką! więc jakoś szczerze powiedziawszy niezbyt się przejęłam faktem, że mnie nie lubisz1

    • milo | Maj 18th, 2012 @ 10:55 am | Odpowiedz

      moj dziadek był w filii Auschwitz i jak slysze takie rzeczy to… bardzo mi jest przykro. Zmkneli go za to, ze mial niemieckie nazwisko urodzil sie na Ślasku i BYŁ POLAKIEM!

    • mati | Maj 18th, 2012 @ 11:59 am | Odpowiedz

      hm…ironią byłoby stwierdzenie, że duzo wiesz o martyrologii. Współczuję

    • kropka | Maj 18th, 2012 @ 12:00 pm | Odpowiedz

      a przepraszam kogo? kogo gazowano?

  • mg | Maj 18th, 2012 @ 11:42 am | Odpowiedz

    idiotyczne. Co to ma byc? „alternatywne” mowienie o holokauscie. A po co tu mowic alternatywnie? normalnie nie wystarczy? powiedziano juz o tym wszystko. Bylo minelo, nalezy o tym zapomniec i basta. Grupa jakis hipisow robi pseudosztuke

  • ewa | Maj 18th, 2012 @ 11:58 am | Odpowiedz

    Tak czytam…ale o co Wam chodzii???? Auschwitz, Birkenau
    i pozostałe Bergen , Matthausen – to było i uszanujmy pamięć ofiar. To nie miejce,
    aby się sprzeczac. O co polemizujecie? Alternatywa czy nie, ironia czy jej brak, Żydzi czy Romowie-
    niezmiennym pozostaje fakt, że była to tragedia, pochłonęła miliony ofiar. A wiecie, ilu trafiło tam węgierskich żydów, głównie dzieci???? A ilu Greków? I co, będziemy wyliczać??? Dajcie spokój.
    A spektakl widziałam, genialny.Poprostu.

  • http://getexternalharddrive.com | Maj 21st, 2014 @ 8:27 am | Odpowiedz

    Hi my loved one! I wish to say that this article is amazing, nice
    written and include approximately all significant infos.
    I’d like to peer extra posts like this.

  • Ulysses | Grudzień 17th, 2014 @ 8:06 pm | Odpowiedz

    Hello there, You have done a fantastic job. I will definitely digg it and personally suggest to my friends. I’m confident they will be benefited from this web site.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>